Vì sao Trung Quốc ngăn cản thương vụ Google-Motorola?

Ngày 15/8/2011, Google đã khiến cả thế giới phải kinh ngạc khi ký hợp đồng mua lại Motorola Mobility với giá 12,5 tỷ USD. Bản hợp đồng đắt giá nhất của Google tính tới thời điểm hiện tại chính là bước đệm nhằm thâu tóm các bằng sáng chế và kỹ thuật phần cứng cần thiết để đối đầu với mối đe dọa từ Apple.

Bảy tháng sau đó, hợp đồng này vẫn chưa thể thành hiện thực. Lý do là, dù có được sự chấp thuận của các nhà quản lý Mỹ, châu Âu và Hàn Quốc, Google vẫn chưa thể có được sự đồng ý của Trung Quốc.

Theo luật Chống độc quyền 2008 của Trung Quốc, Bộ Thương mại Trung Quốc yêu cầu hai bên sáp nhập, cả trong và ngoài Trung Quốc, phải đáp ứng được những điều kiện kinh tế nhất định trong trường hợp các giao dịch có thể dẫn đến tác dụng phản cạnh tranh đối với các doanh nghiệp Trung Quốc. Sau khi luật này được thông qua, Bộ Thương mại Trung Quốc đã phê duyệt 11 giao dịch sát nhập, bao gồm cả một số hợp đồng không có sự tham dự của công ty Trung Quốc, như Samsung mua lại Seagate hồi năm ngoái.

Google không phải là nạn nhân duy nhất của quy định này. Trước đó, dự luật này cũng ngăn cản đề nghị mua lại công ty sản xuất nước giải khác Huiyuan của Coca-Cola. Luật sư Heather Tsai thuộc công ty Luật Simpson Thacher & Bartlett tại Hồng Kông khẳng định: "Việc làm này cho thấy Bộ Thương mại Trung Quốc đang tích cực hơn trong việc khẳng định quyền tài phán của mình đối với các giao dịch nước ngoài có khả năng gây quan ngại với Trung Quốc."

Luật sư Tsai cho biết quá trình xem xét sáp nhập của Bộ Thương mại Trung Quốc bao gồm thời gian xem xét 30 ngày đầu tiên. Trong thời gian này, cơ quan sẽ quyết định có tiến hành một cuộc điều tra chi tiết hơn hay không. 

Trong trường hợp cần thiết, Bộ có thể quyết định gia hạn thời gian điều tra lên thêm 60 ngày. Bà Tsai cho biết các quyết định của Bộ Thương mại Trung Quốc thường rất lâu mới được đưa ra một phần vì cơ quan này có lực lượng nhân sự hạn chế. Bên cạnh đó, cơ quan cần có thời gian để thu thập và phân tích các thông tin từ cơ quan có liên quan khác của chính phủ.

Hiện tại, cơ hội cho thương vụ Google-Motorola vẫn còn, bởi lẽ chính phủ Trung Quốc vẫn đang học tập theo mô hình quản lý chống độc quyền của các nước phương Tây, mặc dù đã có một số thay đổi. 

Tuy nhiên, để được chấp nhận, chắc chắn Google sẽ phải thực hiện một số điều kiện do chính phủ Trung Quốc đặt ra. Chẳng hạn, năm 2009, trong thương vụ mua lại nhà sản xuất các thiết bị ô tô Delphi của General Motors, chính phủ Trung Quốc đã áp đặt một số điều kiện nhằm bảo vệ các nhà sản xuất trong nước như yêu cầu Delphi cung cấp các linh kiện ô tô cho các nhà sản xuất trong nước với giá rẻ. 

Nhiều nhà phân tích kinh tế cho rằng, dù Mỹ và EU đã chấp thuận vô điều kiện bản hợp đồng của Google và Motorola, nhiều khả năng Trung Quốc vẫn sẽ yêu cầu Google cung cấp miễn phí phiên bản mới của hệ điều hành Android cho các nhà sản xuất trong nước.

Sự chậm trễ này chắc chắn sẽ khiến giám đốc điều hành Larry Page của Google cảm thấy bực bội. Bởi lẽ trong khi Google đang ngụp lặn giữa mớ bòng bong các yêu cầu và quy định về kinh tế của Bộ Thương mại Trung Quốc, Apple vẫn đang băng băng vượt lên trên con đường thống trị thị trường di động toàn cầu.